1. Αστική δίκη που αφορά τις αξιώσεις αποζημίωσης των εκπροσωπουμένων από το γραφείο μας επιζώντων επιβατών και οικογενειών επιβατών που απεβίωσαν κατά την πυρκαγιά στο πλοίο: Στις 4 Απριλίου 2018 έλαβε χώρα η δεύτερη – μετά τις 27 Σεπτεμβρίου 2017 – συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου του Μπάρι Ιταλίας, όπου έχουν ασκηθεί και εκκρεμούν οι αξιώσεις αποζημίωσης. Ακόμα εξετάζονται αναγκαία διαδικαστικά-δικονομικά ζητήματα. Το Δικαστήριο όρισε επόμενη δικάσιμο την 11^η Ιουλίου 2018, κατά την οποία είναι πιθανόν να εισέλθει πλέον στην εξέταση της ουσίας των αγωγών, δηλαδή στα πραγματικά περιστατικά, τα αίτια, τις ευθύνες και τους υπευθύνους.

2. Ποινική δίκη: Μετά την συγκέντρωση εκτενέστατου υλικού, στοιχείων, πληροφοριών, ενδείξεων κλπ, και μετά την ολοκλήρωση της «προδικαστικής» διερεύνησης του συμβάντος και της έκδοσης τεχνικών πορισμάτων από εμπειρογνώμονες διορισθέντες από Δικαστή, από την αρμόδια Ιταλική Λιμενική Αρχή, από εμπειρογνώμονες της Εισαγγελίας του Μπάρι, από ειδική Επιτροπή Διερεύνησης του αρμοδίου  Ιταλικού Υπουργείου, αναμένεται πολύ σύντομα να απαγγελθούν κατηγορίες και να παραπεμφθούν σε ποινική δίκη από την αρμόδια Εισαγγελία του Μπάρι Ιταλίας συγκεκριμένοι κατηγορούμενοι εκ των πλοιοκτητών, ναυλωτών και ενδεχομένως και άλλων. Η ημερομηνία ποινικής δίκης δεν έχει ακόμα ορισθεί.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδίκασε με απόφαση που εξέδωσε τον Ιούλιο 2016 κατασκευάστριες εταιρείες φορτηγών, που κατείχαν περί το 90% της ευρωπαϊκής αγοράς, για συμμετοχή σε καρτέλ, εναρμονισμένη πρακτική, με στόχο, μεταξύ άλλων, τον έλεγχο των τιμών των οχημάτων (price fixing). Πρόκειται για τις εταιρείες ΜΑΝ, Daimler, IVECO, DAF, VOLVO/Renault, οι οποίες παραδέχθηκαν την ενοχή τους και συνεργάσθηκαν με την Επιτροπή Ανταγωνισμού προκειμένου να ωφεληθούν με μείωση του προστίμου κατά 10%, που τελικά ανήλθε σε 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Η εταιρεία SCANIA αρνήθηκε την συμμετοχή της στο καρτέλ και για τον λόγο αυτό η Επιτροπή συνέχισε την έρευνα και κατέληξε, με απόφαση στις 27 Σεπτεμβρίου 2017, στην καταδίκη και της SCANIA, επιβάλλοντάς της πρόστιμο 880 εκατομμυρίων ευρώ.

 Κατά την απόφαση, το καρτέλ λειτούργησε κατά το χρονικό διάστημα από 17 Ιανουαρίου 1997 έως 18 Ιανουαρίου 2011, δηλαδή για 14 χρόνια.

 Αφορούσε φορτηγά με βάρος 6 -16 τόνους (μεσαία), και φορτηγά “heavy-duty” δηλαδή πάνω από 16 τόνους.

 Όσοι αγόρασαν ή μίσθωσαν τέτοια φορτηγά κατά το διάστημα 1997-2011 έχουν πιθανότατα υποστεί ζημία λόγω της λειτουργίας του καρτέλ, έχοντας καταβάλει τιμή υψηλότερη από εκείνη που θα κατέβαλαν αν επικρατούσαν συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά και ενδέχεται να δικαιούνται αποζημίωση από τις κατασκευάστριες εταιρείες, εφόσον βέβαια αποδειχθεί με κατάλληλες οικονομολογικές αναλύσεις η ύπαρξη και το μέγεθος της ζημίας καθενός.

 Το γραφείο μας, σε συνεργασία με δικηγόρους στα λοιπά ευρωπαϊκά κράτη που ήδη χειρίζονται απαιτήσεις ιδιοκτητών φορτηγών, δραστηριοποιείται ενεργά στην υπόθεση αυτή, σχεδιάζοντας μια πανευρωπαϊκή διεκδίκηση αποζημιώσεων.

PEOPIL Bulletin 85 (July 2017): New Court Decisions on Auxiliary Fund Liability in Greece – By Silina Pavlakis, Greece 

Με τρεις πρόσφατες αποφάσεις της Ολομέλειας (3, 4 και 5/2017 ΟλΑΠ), ο Άρειος Πάγος έκρινε αντισυνταγματικούς τους περιορισμούς του Ν. 4092/2012 και Ν. 2837/2000 σχετικά με τις αποζημιώσεις που οφείλει το Επικουρικό Κεφάλαιο σε θύματα τροχαίων ατυχημάτων. Πιο συγκεκριμένα το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε 1. ότι οι περιορισμοί των αποζημιώσεων που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο σε περιπτώσεις πτώχευσης του ασφαλιστή ή ανάκλησης της άδειας λειτουργίας του, καθώς και οι περιορισμοί στο ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης είναι αντίθετοι στο ελληνικό Σύνταγμα και στο Πρώτο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ και 2. ότι ο προσδιορισμός των τόκων υπερημερίας που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο δεν μπορεί να διαφέρει από τον προσδιορισμό των τόκων υπερημερίας όπως αυτός ισχύει σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες δικαίου.

Στο άρθρο 3 § 1 της Οδηγίας 72/166/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24.4.1972 “Περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων οχημάτων και με τον έλεγχο της υποχρεώσεως προς ασφάλιση της ευθύνης αυτής” προβλέπεται, ότι κάθε κράτος μέλος λαμβάνει […] όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε η αστική ευθύνη, σχετική με την κυκλοφορία οχημάτων με συνήθη στάθμευση στο έδαφος του να καλύπτεται από ασφάλιση. Η υποχρέωση αυτή καλύπτεται με την πρόβλεψη της υποχρεωτικής κάλυψης με ασφάλιση του κυρίου ή κατόχου του αυτοκινήτου της έναντι τρίτων αστικής ευθύνης (άρθρ. 2 επ. Ν. 489/1976), καθώς και με την πρόβλεψη ποινικής και διοικητικής ευθύνης των προαναφερομένων κυρίου ή κατόχου σε περίπτωση κυκλοφορίας ανασφάλιστου αυτοκινήτου (άρθρ. 12 του ως άνω νόμου). Περαιτέρω, στο άρθρο 1 § 4 της 84/5/ΕΟΚ δεύτερης Οδηγίας του Συμβουλίου της 30.12.1983 “Για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων οχημάτων” ορίζεται ότι “κάθε κράτος μέλος ιδρύει ή εγκρίνει οργανισμό, αποστολή του οποίου είναι να αποκαθιστά, τουλάχιστον εντός των ορίων της υποχρέωσης ασφάλισης, τις υλικές ζημίες ή τις σωματικές βλάβες που προκαλούνται από όχημα αγνώστων στοιχείων ή για το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η υποχρέωση ασφάλισης της παραγράφου 1”. Στα πλαίσια του ελληνικού δικαίου το ζήτημα αυτό είχε ήδη προβλεφθεί στα άρθρα 16 επ. του προαναφερόμενου Ν. 489/1976, που κωδικοποιήθηκε με το Π.Δ. 237/1986, με την ίδρυση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία “Επικουρικό κεφάλαιο ασφάλισης ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων” και συντετμημένα “ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ“, το οποίο τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Υπουργού Ανάπτυξης, εδρεύει στην Αθήνα και διέπεται από τις διατάξεις του άνω νόμου.

Στη συνέχεια, μέλη του Επικουρικού Κεφαλαίου καθίστανται υποχρεωτικά οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που ασκούν ασφάλιση αστικής ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων, καθώς και τα Ν.Π.Δ.Δ. ή οι οργανισμοί κοινής ωφέλειας των οποίων τα οχήματα εξαιρούνται της υποχρεωτικής ασφάλισης (άρθρ. 18 Ν. 489/1976), για την εκπλήρωση δε του σκοπού του επιβάλλεται εκ του νόμου εισφορά υπέρ αυτού, το ανώτατο όριο της οποίας καθορίζεται με την εκάστοτε απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, υπολογιζόμενη σε ποσοστό επί των καθαρών ασφαλίστρων (5% κατ’ανώτατο όριο) του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία οχήματα, η οποία βαρύνει κατά 70% τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και κατά 30% τους ασφαλισμένους (άρθρ. 20 § 1 Ν. 489/1976). Από την νομοθεσία λοιπόν που το διέπει, τον τρόπο λειτουργίας του και τους σκοπούς που εξυπηρετεί, προκύπτει ότι, παρά την ιδιωτικού δικαίου νομική μορφή του, το Επικουρικό Κεφάλαιο επιτελεί κοινωνικό έργο. Με τις διατάξεις των άρθρων 5, 6 §§ 1, 2, 5, 6 και 10 § 1 του πδ 237/1986 καθιερώθηκε η υποχρεωτική ασφάλιση της από αυτοκινητικά ατυχήματα ευθύνης, η οποία καλύπτει την έναντι τρίτων αστική ευθύνη εξαιτίας θανάτωσης ή σωματικής βλάβης ή ζημιών σε πράγματα, στην οποία περιλαμβάνεται και η χρηματική αξίωση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη, το δε ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο με αυτό που καθορίζει κάθε φορά με αποφάσεις της η ΕΠ.Ε.ΙΑ για κάθε είδος κινδύνου που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση. Εξάλλου, κατά το άρθρο 19 § 1 του ιδίου ως άνω πδ/τος, το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ.2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα και σε περίπτωση που αυτά προκαλούνται από ανασφάλιστο όχημα ή από όχημα αγνώστων στοιχείων ή ασφαλισμένο σε ασφαλιστική εταιρία που πτώχευσε ή της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε. Κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, όπως ίσχυε πριν την αντικατάσταση του από το Ν. 4092/2012, η αποζημίωση δεν μπορεί να υπερβεί τα κατά το άρθρο 6 παρ. 5 κατώτατα όρια ασφαλιστικών ποσών του χρόνου ατυχήματος.

Περαιτέρω, με το τέταρτο άρθρο του Ν. 4092/2012, ο οποίος, σύμφωνα με το έβδομο άρθρο αυτού, ισχύει από τη δημοσίευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 220 τ. Α78.11.2012), εισήχθησαν περιορισμοί στις αποζημιώσεις που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο σε περίπτωση πτώχευσης του ασφαλιστή ή ανάκλησης της άδειας λειτουργίας του, καθώς επίσης και περιορισμοί στο ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης. Ειδικότερα, με το στοιχείο γ’ του άνω άρθρου, αντικαταστάθηκε η παρ.2 του άρθρου 19 του Π.Δ. 237/1986 και προβλέπεται πλέον, μεταξύ άλλων, α) ότι η αποζημίωση που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης δεν μπορεί να υπερβεί το ποσό των έξι χιλιάδων (6.000) ευρώ για κάθε δικαιούχο και β) ότι η αποζημίωση, στην περίπτωση πτώχευσης του ασφαλιστή ή άκαρπης εκτέλεσης σε βάρος του ασφαλιστή ή τέλος ανάκλησης της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρίας, δεν καταβάλλεται ολόκληρη, αλλά με βάση τα ποσοστά που η διάταξη αυτή λεπτομερώς καθορίζει, κυμαινόμενα μεταξύ 70% έως 90%, μη δυνάμενη να υπερβεί κατ’ ανώτατο όριο το ποσό των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ. Με την ίδια δε αυτή διάταξη ορίστηκε περαιτέρω ότι η εν λόγω ρύθμιση “καταλαμβάνει και τις ήδη γεγενημένες αξιώσεις κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, χωρίς πάντως να θίγει αξιώσεις που έχουν επιδικαστεί με οριστική δικαστική απόφαση” και ότι “οι τόκοι που στις περιπτώσεις της προηγουμένης παραγράφου του παρόντος άρθρου υποχρεούται να καταβάλει το Επικουρικό Κεφάλαιο υπολογίζονται σε κάθε περίπτωση με επιτόκιο έξι τοις εκατό (6%) ετησίως.”(Ολ ΑΠ 4/2017).

Οι δικαστές του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου έκριναν αντισυνταγματικούς τους παραπάνω περιορισμούς και πιο συγκεκριμένα:

1. Ο  περιορισμός της χρηματικής ικανοποίησης της ψυχικής οδύνης στο ανώτατο ποσό των 6.000 € και ο γενικός περιορισμός της αποζημίωσης σε περίπτωση πτώχευσης του ασφαλιστή ή άκαρπης εκτέλεσης σε βάρος του ασφαλιστή ή τέλος ανάκλησης της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρίας, προσκρούουν ευθέως με:

• την διάταξη του άρθρου 1 παρ. 4 της δεύτερης Οδηγίας 84/5/ΕΟΚ κατά την οποία “κάθε κράτος μέλος ιδρύει ή εγκρίνει οργανισμό, αποστολή του οποίου είναι να αποζημιώνει, τουλάχιστον εντός των ορίων της υποχρέωσης ασφάλισης, τις υλικές ζημίες ή τις σωματικές βλάβες που προκαλούνται από οχήματα αγνώστων στοιχείων ή για τα οποία δεν έχει ολοκληρωθεί η υποχρέωση ασφάλισης που προβλέπεται στην παρ. 1” καλύπτεται και η χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης (Ολ. Α.Π. 9/1993, ΔΕΕ, C-277/12 της 24-10-2013 στην υπόθεση … κατά … AAS)
• την αρχή της stricto sensu αναλογικότητας (άρθρο 25 § 1 εδάφ. δ’ του Συντάγματος), διότι η παρέμβαση αυτή του νομοθέτη δεν είναι πρόσφορη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, ήτοι για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του Επικουρικού Κεφαλαίου, αλλά ούτε και αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού, αφού θα μπορούσε να επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό με ηπιότερο τρόπο, είτε με το να προβλεφθεί μία έκτακτη επιδότηση του από τον κρατικό προϋπολογισμό, είτε με το να υποχρεωθεί αυτό να εξυγιάνει τα οικονομικά του μέσω της αύξησης των εσόδων του και του περιορισμού των λειτουργικών του δαπανών
• άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, που κυρώθηκε (μαζί με τη σύμβαση) με το Ν.Δ. 53/1974 και έχει, σύμφωνα με το άρθρο 28 § 1 του Συντάγματος, αυξημένη έναντι των νόμων ισχύ. Με τη διάταξη αυτή κατοχυρώνεται ο σεβασμός της περιουσίας του προσώπου, το οποίο μπορεί να τη στερηθεί μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας. Στην έννοια της περιουσίας περιλαμβάνονται όχι μόνο τα εμπράγματα δικαιώματα, αλλά και όλα τα δικαιώματα “περιουσιακής φύσεως” και τα κεκτημένα “οικονομικά συμφέροντα”. Καλύπτονται έτσι τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα και ειδικότερα απαιτήσεις, είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διαιτητική απόφαση, είτε απλώς γεγενημένες κατά το εθνικό δίκαιο, εφόσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία με βάση το ισχύον έως την προσφυγή στο δικαστήριο δίκαιο ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικά (Ολ. ΑΠ 6/2007, Ολ. ΑΠ 40/1998). Έτσι, η ανωτέρω διάταξη του Ν. 4092/2012 με το να περιορίσει δραστικά το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, καταργεί ουσιαστικά την αστική αυτή απαίτηση των δικαιούχων, που γεννήθηκε με το θάνατο συγγενικού προσώπου σε τροχαίο ατύχημα. Κατά συνέπεια, είναι ασυμβίβαστη προς τη διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, αφού τείνει σε αδικαιολόγητη αποστέρηση περιουσιακού στοιχείου των ως άνω προσώπων χωρίς να συντρέχουν λόγοι δημόσιας ωφέλειας. Και τέτοιο λόγο δεν συνιστά το ταμειακό απλώς συμφέρον του Επικουρικού Κεφαλαίου
• το άρθρο 4 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος που ορίζει ότι όλοι οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται όχι μόνον η ισότητα των Ελλήνων πολιτών έναντι του νόμου, αλλά και η ισότητα του νόμου έναντι αυτών, με την έννοια ότι ο νομοθέτης, κατά τη ρύθμιση ουσιωδώς ομοίων πραγμάτων, σχέσεων ή καταστάσεων και κατηγοριών ή προσώπων, δεν μπορεί να νομοθετεί κατά διαφορετικό τρόπο, εισάγοντας εξαιρέσεις και κάνοντας διακρίσεις, εκτός αν η διαφορετική ρύθμιση δεν είναι αυθαίρετη, αλλά επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος, η συνδρομή δε των ειδικών περιστάσεων ή του κοινωνικού ή δημόσιου συμφέροντος υπόκειται στον έλεγχο των δικαστηρίων (Ολ. Α.Π. 3/2006, 38/2005, 30/2005, 23/2004, 11/2008). Παράλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, “όλοι είναι ίσοι ενώπιον των δικαστηρίων. Κάθε πρόσωπο έχει το δικαίωμα η υπόθεση του να δικαστεί δίκαια και δημόσια από αρμόδιο, ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο … για αμφισβητήσεις δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αστικού χαρακτήρα“. Το ΔΣΑΠΔ έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική έννομη τάξη με το Ν. 2462/1997. Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών η αρχή της ισότητας των διαδίκων, που συνιστά ειδική εκδήλωση της αρχής της ισότητας, επιβάλλει την ίση μεταχείριση τους από τους νόμους που προσδιορίζουν τους όρους της δικαστικής προστασίας. Επομένως, διατάξεις νόμων, με τις οποίες αναγνωρίζεται υπέρ ενός διαδίκου ευνοϊκή μεταχείριση ως προς το ανωτέρω δικαίωμα, με αποτέλεσμα να τίθεται αυτός σε θέση πλεονεκτικότερη από εκείνη του αντιδίκου του, είναι ανίσχυρες (Ολ. Α.Π. 12/2013, Ολ. Α.Π. 4/2012)

2. Οι διατάξεις που ορίζουν το ποσοστό του τόκου υπερημερίας που καταβάλλεται από το Επικουρικό Κεφάλαιο σε μόλις 6% ετησίως, δηλαδή σε ποσοστό μικρότερο από εκείνο που υποχρεούνται να καταβάλλουν οι οφειλέτες αυτού και το οποίο ισχύει για όλους τους διαδίκους, έρχονται σε αντίθεση με:

• με τα άρθρα 4 παρ. 1 του Συντάγματος και το άρθρο 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, αφού με αυτές αναγνωρίζεται υπέρ του Επικουρικού Κεφαλαίου ευνοϊκή μεταχείριση ενώ τίθεται σε δυσμενέστερη θέση έναντι αυτού ο άλλος διάδικος
• με την διάταξη του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, δεδομένου ότι με την ανωτέρω ευνοϊκή υπέρ αυτού ρύθμιση επέρχεται βλάβη της περιουσίας του δανειστή το Επικουρικού Κεφαλαίου χωρίς να δικαιολογείται τούτο από λόγους δημοσίου συμφέροντος, ενόψει του ότι το απλό ταμειακό συμφέρον του Επικουρικού Κεφαλαίου δεν ταυτίζεται με το δημόσιο ή το γενικό συμφέρον και δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παραβίαση των δικαιωμάτων των παθόντων από τροχαία ατυχήματα να απαιτήσουν και να λάβουν τόκους για τις αξιώσεις τους σε ποσοστό ίδιο με εκείνο που καταβάλλουν οι ιδιώτες, ενώ δεν συνιστά τέτοιο λόγο δημοσίου συμφέροντος το γεγονός ότι το Επικουρικό Κεφάλαιο, που είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, τελεί απλώς υπό τον έλεγχο και την εποπτεία του κράτους (Α.Π. 1025/2015)
• την συνταγματικώς κατοχυρωμένη (άρθρο 25 του Συντάγματος) αρχή της αναλογικότητας. Η αρχή αυτή, η οποία υπαγορεύει την τήρηση της αναλογίας ανάμεσα στον επιδιωκόμενο σκοπό και τα μέσα που χρησιμοποιούνται προδήλως προσβάλλεται στην προκειμένη περίπτωση. Και τούτο, διότι και αν θεωρηθεί ότι ο επιδιωκόμενος σκοπός είναι η προστασία του Επικουρικού Κεφαλαίου, το καταβαλλόμενο ποσοστό 6% ως τόκος υπερημερίας, δηλαδή το 1/2 από εκείνο που υποχρεούται να καταβάλλει ο οφειλέτης ιδιώτης, δεν είναι αναλογικό (Ολ. Α.Π. 3/2017, Ολ. ΑΠ 4/2012)

Η Διεθνής Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας 2006 (Maritime Labour Convention – MLC 2006) είναι γνωστή ως «ο Χάρτης των Δικαιωμάτων των Ναυτικών» και ως «ο τέταρτος πυλώνας του διεθνούς ναυτιλιακού δικαίου». Οι άλλοι τρεις πυλώνες είναι οι διεθνείς ναυτιλιακές συμβάσεις SOLAS, STCW και MARPOL. Η MLC υιοθετήθηκε από την Ναυτιλιακή Σύνοδο της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) στη Γενεύη στις 23 Φεβρουαρίου 2006 και τέθηκε σε ισχύ στις 20 Αυγούστου 2013, ή, για κράτη που την κύρωσαν μετά την 20.8.2012, δώδεκα μήνες μετά την ημερομηνία κύρωσής της. Στην Ελλάδα η MLC 2006 εγκρίθηκε με την ΥΑ 3522.2/0/2013 Κανονισμός για την εφαρμογή απαιτήσεων της Σύμβασης Ναυτικής Εργασίας, 2006 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΦΕΚ Β’ 1553/21.6.2013).

Η MLC 2006 είναι δομημένη με τον ίδιο τρόπο όπως η Διεθνής Σύμβασης για τα πρότυπα εκπαίδευσης, πιστοποίησης και τήρησης φυλακών των ναυτικών (STCW), ήτοι περιλαμβάνει Άρθρα, Κανονισμούς και τον Κώδικα, με τα υποχρεωτικά Πρότυπα στο Μέρος Α και τις αντίστοιχες μη υποχρεωτικές Οδηγίες στο Μέρος Β. Η Σύμβαση καθιερώνει παγκόσμια και ελάχιστα πρότυπα και προϋποθέσεις για την εξασφάλιση και προστασία της υγείας και ασφάλειας των ναυτικών και των δικαιωμάτων τους γενικά. Η ευρεία κύρωση της Σύμβασης διευκολύνει την παγκόσμια εφαρμογή ελαχίστων αποδεκτών επιπέδων όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας των ναυτικών.

Οι Τροποποιήσεις του 2014 του Κώδικα και Παραρτημάτων της Σύμβασης Ναυτικής Εργασίας κυρώθηκαν από την Ελλάδα με το Προεδρικό Διάταγμα 3/2017 (ΦΕΚ Α’ 6/24.1.2017). Μεταξύ άλλων καθιερώνεται με τις Τροποποιήσεις της MLC 2006 ευθεία αγωγή κατά του ασφαλιστή του πλοιοκτήτη για αξιώσεις αποζημίωσης των ναυτικών σε περίπτωση ασθενείας, τραυματισμού ή θανάτου. Σχετικά αξίζει να επισημανθούν τα ακόλουθα:

• Οι πλοιοκτήτες υποχρεούνται να έχουν ασφαλιστική κάλυψη για τις αξιώσεις συμβατικής αποζημίωσης των ναυτικών σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος, άλλως δεν μπορούν να λάβουν το υποχρεωτικό Πιστοποιητικό Ναυτικής Εργασίας (MaritimeLabourCertificate) και την Δήλωση Συμμόρφωσης (DeclarationofMaritimeLabourCompliance) που απαιτείται να βρίσκονται στο πλοίο.
• Σε περίπτωση ασθενείας ή ατυχήματος ο ναυτικός, ή η οικογένειά του σε περίπτωση θανάτου, δικαιούνται την άμεση πληρωμή της συμβατικής αποζημίωσης, εκείνης της αποζημίωσης δηλαδή που προβλέπεται στην ατομική σύμβαση εργασίας του ναυτικού, και έχει ευθεία αξίωση κατά του ασφαλιστή για αυτήν την αποζημίωση.
• Η καταβολή της συμβατικής αποζημίωσης δεν περιορίζει το δικαίωμα του ναυτικού ή της οικογένειάς του αντίστοιχα να ασκήσουν κάθε άλλο νόμιμο δικαίωμά τους, συμπεριλαμβανομένης της αξίωσης αποκατάσταση τυχόν μεγαλύτερης ζημίας από εκείνην που αποκαθίσταται με την συμβατική αποζημίωση, με επίκληση αδικοπραξίας ή άλλης νομικής βάσης.

Οι Τροποποιήσεις της MLC 2006 ισχύουν στην Ελλάδα από τον χρόνο της δημοσίευσης της έγκρισής τους στο ΦΕΚ, δηλαδή από 24.1.2017 και έχουν εφαρμογή σε περιστατικά που συμβαίνουν μετά την ημερομηνία αυτή.

Δεν υπάρχει ακόμα εμπειρία στα Ελληνικά Δικαστήρια της εφαρμογής της ευθείας αγωγής κατά του ασφαλιστή, σύμφωνα με τις Τροποποιήσεις της MLC 2006 και αναμένεται με ενδιαφέρον εάν θα προκύψουν νομικά ζητήματα και πως θα αντιμετωπισθούν.

Για περισσότερες πληροφορίες ως προς την Διεθνή Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας 2006 (MLC 2006) και τις Τροποποιήσεις του 2014 δείτε την παρουσίαση του Ιωάννη Παυλάκη με τίτλο “Seaman Claims & Maritime Accidents: The ILO Maritime Labour Convention 2006 in Practice” (μορφή powerpoint) στο Ετήσιο Συνέδριο έτους 2014 της PEOPIL(Βιέννη, Αυστρία), καθώς και το αναλυτικό υπόμνημα που ετοίμασαν ο Ιωάννης Παυλάκης και η Σιλίνα Παυλάκη – Μόσχου για τους συνέδρους, με τίτλο επίσης “Seaman Claims & Maritime Accidents: The ILO Maritime Labour Convention 2006 in Practice” (μορφή pdf).